Sınav kaygısı, öğrencilerin sınav öncesinde ya da sınav sırasında yaşadığı yoğun stres, endişe ve başarısızlık korkusuyla karakterize edilen bir durumdur. Belirli düzeyde kaygı, performansı artırabilirken; aşırı sınav kaygısı, odaklanma güçlüğü, unutkanlık ve fiziksel belirtilerle birlikte başarının düşmesine neden olabilir.
Sınav kaygısının belirtileri arasında kalp çarpıntısı, terleme, mide bulantısı, nefes darlığı, ellerde titreme, dikkat dağınıklığı, boşluk hissi, kendine güven eksikliği ve panik hali yer alır. Bu belirtiler sınav sırasında bireyin potansiyelini tam olarak kullanmasına engel olabilir.
Sınav kaygısının nedenleri arasında mükemmeliyetçilik, yüksek beklentiler, geçmiş başarısızlık deneyimleri, düşük benlik saygısı, olumsuz iç konuşmalar ve başarısızlık korkusu yer alır. Aile baskısı ya da öğretmen tutumları da sınav kaygısını tetikleyebilir.
Terapi sürecinde, bireyin sınavla ilgili olumsuz düşünce kalıplarını tanıması ve yeniden yapılandırması hedeflenir. Özellikle bilişsel davranışçı terapi, sınav kaygısının üstesinden gelmekte oldukça etkili bir yaklaşımdır. Gevşeme egzersizleri, nefes çalışmaları, dikkat ve odaklanma teknikleri ile birlikte öğrencinin sınav ortamına karşı toleransı artırılır.
Sınav kaygısı, yalnızca akademik başarıyı değil, bireyin özgüvenini ve genel psikolojik sağlığını da etkileyebilir. Bu nedenle erken fark edilip müdahale edilmesi, bireyin akademik ve duygusal gelişimi açısından büyük önem taşır.